มหาโควินทชาดก (Mahagovindajataka)

มหาโควินทชาดก

ในสมัยโบราณกาล เมื่อครั้งที่โลกยังเต็มไปด้วยความสงบสุขและรุ่งเรือง พระโพธิสัตว์ได้บังเกิดในตระกูลพราหมณ์ผู้ทรงภูมิรู้ในกรุงมิถิลา เมืองหลวงแห่งแคว้นวิเทหะ ท่านมีนามว่า โควินทะ เป็นผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาดรอบรู้ในศาสตร์ทั้งปวง ตั้งแต่ศิลปะ วิทยาการ ไปจนถึงตำราพิชัยสงคราม และการปกครอง

เมื่อเติบใหญ่ขึ้น โควินทะได้อุทิศตนศึกษาเล่าเรียนจนสำเร็จวิชาชั้นสูง เป็นที่ยอมรับของเหล่าปราชญ์ทั้งหลาย ท่านมีรูปโฉมงดงาม สง่างาม และมีวาจาอันไพเราะน่าฟัง ทำให้ผู้คนทั้งหลายเคารพนับถือ

กษัตริย์แห่งแคว้นวิเทหะ ทรงทราบถึงกิตติศัพท์ความรู้ความสามารถของโควินทะ จึงทรงโปรดให้เข้ามาเป็นพระราชครูประจำราชสำนัก เพื่อถวายคำแนะนำในการปกครองบ้านเมือง และเป็นที่ปรึกษาในราชกิจต่างๆ

โควินทะปฏิบัติหน้าที่อย่างซื่อสัตย์และเฉลียวฉลาด ท่านได้ถวายคำแนะนำแก่พระราชาในเรื่องต่างๆ อย่างมีเหตุผล ทำให้บ้านเมืองสงบสุข ประชาชนอยู่ดีกินดี ทรัพย์สินเพิ่มพูน

วันหนึ่ง พระราชาทรงมีพระราชประสงค์จะแต่งตั้งโควินทะให้เป็น “มหาโควินทะ” ซึ่งเป็นตำแหน่งสูงสุดของปุโรหิต เป็นผู้ที่ได้รับความไว้วางใจและมีอำนาจมากที่สุดในราชสำนัก แต่โควินทะได้กราบทูลปฏิเสธ

“ข้าแต่สมเด็จพระพุทธเจ้า ข้าพระองค์ขอขอบพระทัยในพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ แต่ข้าพระองค์ขอปฏิเสธตำแหน่งอันสูงส่งนี้” โควินทะกล่าวด้วยความเคารพ

พระราชาทรงประหลาดพระทัย “เหตุใดเล่า มหาโควินทะ ตำแหน่งนี้เป็นที่ปรารถนาของใครๆ เหตุใดท่านจึงไม่ต้องการ?”

โควินทะจึงกราบทูลถึงเหตุผลอันลึกซึ้ง “ข้าแต่พระองค์ ตำแหน่งนี้แม้จะสูงส่ง แต่ก็มาพร้อมกับภาระและความรับผิดชอบอันใหญ่หลวง ข้าพระองค์เห็นว่าผู้ที่มัวแต่ยึดติดในลาภยศสรรเสริญ ย่อมไม่สามารถหลุดพ้นจากกิเลสตัณหาได้ และอาจจะนำพาตนไปสู่ความเสื่อมได้ ข้าพระองค์ปรารถนาจะแสวงหาความสงบที่แท้จริง และพ้นจากวัฏสงสาร”

พระราชาทรงรับฟังด้วยความเข้าใจ และทรงเลื่อมใสในความเพียรพยายามของโควินทะที่จะหลุดพ้นจากกิเลส

หลังจากนั้น โควินทะก็ได้สละตำแหน่งหน้าที่ทั้งหมด และออกบวชเป็นฤาษีบำเพ็ญพรตอยู่ในป่า ท่านได้บำเพ็ญเพียรอย่างเคร่งครัด โดยรักษาศีล 5 และศีล 8 อย่างบริสุทธิ์

ท่านฉันอาหารที่หาได้ตามธรรมชาติ เช่น ผลไม้ ใบไม้ต่างๆ และดื่มน้ำสะอาดในป่า ท่านไม่เคยยินดียินร้ายกับสิ่งใดๆ ในโลกภายนอก

กาลเวลาผ่านไป โควินทะได้บำเพ็ญเพียรจนจิตใจสงบเยือกเย็น ดุจน้ำในสระที่นิ่งสงบ ปราศจากคลื่นลมรบกวน

ข่าวการบำเพ็ญพรตของโควินทะได้แพร่สะพัดไปทั่ว จนถึงพระกรรณของพระราชาแห่งแคว้นอื่นๆ กษัตริย์องค์หนึ่งแห่งแคว้นกาสี ทรงทราบถึงกิตติศัพท์ความศักดิ์สิทธิ์และความสงบของท่าน จึงทรงเสด็จไปนิมนต์ให้มาเป็นปุโรหิตประจำราชสำนักของพระองค์

โควินทะเมื่อได้ยินดังนั้น ก็ทรงพิจารณาถึงเจตนาของพระราชา และเห็นว่าการที่ท่านจะได้มีโอกาสช่วยเหลือผู้อื่น และเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับผู้คน ก็อาจเป็นอีกหนทางหนึ่งในการบำเพ็ญบารมี ท่านจึงทรงรับนิมนต์

เมื่อโควินทะกลับเข้ารับตำแหน่งปุโรหิตอีกครั้งหนึ่ง ท่านก็ได้นำหลักธรรมคำสอนในการปกครองที่ท่านได้ศึกษามา มาประยุกต์ใช้ ท่านสอนให้พระราชาปกครองด้วยทศพิธราชธรรม ทำให้บ้านเมืองมีความยุติธรรม ผู้คนอยู่เย็นเป็นสุข

แต่ถึงแม้จะกลับมารับตำแหน่งอันสูงส่งอีกครั้งหนึ่ง โควินทะก็มิได้ยึดติดในลาภยศ ท่านยังคงรักษาความสงบภายในจิตใจ และไม่เคยละเลยการบำเพ็ญเพียร

ท่านได้สอนสั่งเหล่าพราหมณ์และผู้มีปัญญาให้เข้าใจถึงความจริงของชีวิต ว่าทุกสิ่งล้วนอนิจจัง ไม่เที่ยงแท้ และสอนให้รู้จักปล่อยวาง เพื่อให้จิตใจเป็นอิสระ

ต่อมา เมื่อสิ้นอายุขัยของพระราชา พระราชาองค์ใหม่ได้ขึ้นครองราชย์ พระราชาองค์ใหม่ทรงไม่เลื่อมใสในคำสอนของโควินทะ และทรงมีพระประสงค์จะเบียดเบียนผู้อื่น

โควินทะเมื่อเห็นดังนั้น จึงตัดสินใจสละตำแหน่งปุโรหิตอีกครั้ง และกลับไปบำเพ็ญเพียรในป่าดังเดิม ท่านได้สอนสั่งเหล่าสาวกให้ตั้งมั่นอยู่ในธรรม และไม่ยอมอ่อนข้อให้กับความอยุติธรรม

ตลอดชีวิตของโควินทะ ท่านได้อุทิศตนเพื่อการแสวงหาความจริง และการช่วยเหลือผู้อื่น ท่านเป็นแบบอย่างของผู้ที่รู้จักปล่อยวาง ไม่ยึดติดในลาภยศสรรเสริญ และมีความสงบเย็นภายในจิตใจเสมอ

เมื่อสิ้นอายุขัย ท่านก็ได้ไปอุบัติในพรหมโลก ได้รับความสุขตลอดไป